Lijsterbes
Sorbus aucuparia
Engels: Rowan
Lijsterbes (Sorbus aucuparia) is een inheems in Nederland boom uit de familie Rosaceae die tot 12 meter hoog wordt. Deze plant doet het goed in volle zon tot halfschaduw en vraagt weinig onderhoud. Bloeit in de late lente en vroege zomer met witte bloemen en trekt bijen en vlinders en vogels aan.
600–1200 cm
400–700 cm
volle zon, halfschaduw
gemiddeld
leemgrond, zandgrond, veengrond
weinig onderhoud
late lente, vroege zomer
witte
Ecologische waarde
Verzorgingskalender
| Taak | Jan | Feb | Mrt | Apr | Mei | Jun | Jul | Aug | Sep | Okt | Nov | Dec |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 🌱Planten | ||||||||||||
| ✂️Snoeien | ||||||||||||
| 💧Bemesten |
Verzorgingstips
Planten
De lijsterbes plant je het beste in de rustperiode van oktober tot november of in maart, wanneer de boom geen blad draagt en de grond niet bevroren is. Kies een standplaats in volle zon of halfschaduw; de boom verdraagt beide goed, maar bloeit en vruchtdraagt rijker op een zonnige plek. Sorbus aucuparia is zeer tolerant wat betreft grondsoort en gedijt uitstekend op leemgrond, zandgrond en zelfs veengrond, zolang de drainage voldoende is. Graaf een plantgat dat minstens anderhalf keer zo breed en diep is als de kluit. Meng de uitgegraven grond met compost of goed verteerde mest om de structuur te verbeteren. Plaats de boom zo in het gat dat de bovenkant van de kluit gelijk ligt met het maaiveld – niet dieper, want dat kan wortelrot veroorzaken. Vul het gat met de verbeterde grond en druk stevig aan om luchtholtes te vermijden. Houd bij het planten van meerdere lijsterbessen een plantafstand van ongeveer 700 cm aan, zodat elke boom voldoende ruimte krijgt om uit te groeien tot zijn volwassen breedte van 400 tot 700 cm. Geef direct na het planten royaal water, ook als de grond vochtig lijkt; dit helpt de wortels goed contact te maken met de omringende aarde. Breng een laag mulch van 5 tot 7 cm aan rond de stam, maar houd de mulch enkele centimeters van de stam zelf om schimmelvorming te voorkomen. Jonge bomen kunnen baat hebben bij een steunpaal gedurende het eerste of tweede groeiseizoen, vooral op winderige locaties. Bind de stam losjes vast met een boomband, zodat er enige bewegingsruimte blijft voor een stevige wortelontwikkeling.
Snoeien
Snoei de lijsterbes bij voorkeur in de wintermaanden november tot en met februari, wanneer de boom in volledige rust is en geen sap meer voert. Snoeien tijdens de rustperiode minimaliseert stress, voorkomt bloeden van snijwonden en verkleint het risico op infecties door schimmels of bacteriën. Gebruik altijd scherp en schoon gereedschap: een snoeischaar voor takken tot circa 2 cm diameter en een snoeizaag voor dikkere takken. Begin met het verwijderen van dood, beschadigd of ziek hout. Knip deze takken terug tot op gezond weefsel, herkenbaar aan de lichte kleur van het hout. Verwijder vervolgens takken die naar binnen groeien, elkaar kruisen of wrijven, omdat dit wondjes verorozaakt die toegangspoorten zijn voor ziekten. Lijsterbes heeft van nature een open, luchtige kroonstructuur; probeer deze vorm te behouden door de kroon niet te dicht te laten worden. Verwijder waterlotendie verticaal uit oudere takken groeien, want deze kosten energie zonder bij te dragen aan bloei of vruchtvorming. Jonge lijsterbessen hebben weinig snoei nodig; beperk je tot het opbouwen van een stevige kroonstructuur door concurrerende hoofdtakken te verwijderen. Bij oudere bomen kun je incidenteel een oudere hoofdtak geheel wegnemen om de kroon te verjongen, maar doe dit geleidelijk over meerdere jaren. Vermijd zware ingrepen in één keer, want dat verzwakt de boom. Lijsterbes herstelt zich goed van matige snoei, maar reageert slecht op rigoureuze kapsnoei. Snoeiwonden dikker dan 3 cm kun je afdekken met wondpasta, hoewel dit bij gezonde bomen meestal niet noodzakelijk is.
Onderhoud
De lijsterbes is een onderhoudsvriendelijke boom die weinig aandacht vraagt zodra hij goed is aangeslagen. Geef in het eerste en tweede jaar na het planten regelmatig water tijdens droge perioden in het groeiseizoen, ongeveer eenmaal per week. Oudere, gevestigde bomen zijn droogtetolerant en hebben alleen bij langdurige droogte extra water nodig. De boom heeft een gemiddelde waterbehoefte; zorg dat de grond vochtig maar niet doorweekt blijft. Bemest de lijsterbes in maart of april met een organische meststof zoals compost of koemestkorrels. Strooi een laag van enkele centimeters rond de stam tot aan de rand van de kroon en werk deze licht in. Dit is voldoende voor het hele seizoen; overbemesting is niet nodig en kan zelfs leiden tot te weelderige bladgroei ten koste van bloei en vruchtvorming. Op arme zandgrond mag je iets meer bemesten dan op rijke leemgrond. Lijsterbes is volledig winterhard (zone 2a–7b) en heeft geen bescherming nodig tegen vorst. Ververs de mulchlaag jaarlijks in het voorjaar om onkruid te onderdrukken en vocht vast te houden. De boom is relatief weinig gevoelig voor ziekten, maar kan last hebben van vuurbrand (Erwinia amylovora), herkenbaar aan plotseling zwart wordende bloemen en twijgen. Verwijder aangetaste delen onmiddellijk tot ver in het gezonde hout en desinfecteer je gereedschap na elke snede. Bladluizen kunnen in het voorjaar opduiken; deze spoel je af met water of laat je over aan natuurlijke vijanden zoals lieveheersbeestjes. Meeldauw komt soms voor op het blad, maar tast de gezondheid van de boom zelden ernstig aan.
Meer over deze plant
Veelvoorkomende problemen bij lijsterbes
Combineert goed met
Gerelateerde gidsen
Vergeet nooit meer iets voor je lijsterbes
Ontvang een melding wanneer het tijd is om je lijsterbes te planten, snoeien, bemesten of oogsten — alleen wat voor jouw plant van toepassing is, op het juiste moment.