Basilicum
Ocimum basilicum
Engels: Basil
Basilicum (Ocimum basilicum) is een eetbaar kruid uit de familie Lamiaceae die tot 50 cm hoog wordt. Deze plant doet het goed in volle zon en vraagt gemiddeld onderhoud. Bloeit in de zomer met witte bloemen en trekt bijen aan.
20–50 cm
15–30 cm
volle zon
gemiddeld
leemgrond, zandgrond
gemiddeld onderhoud
zomer
witte
Ecologische waarde
Verzorgingskalender
| Taak | Jan | Feb | Mrt | Apr | Mei | Jun | Jul | Aug | Sep | Okt | Nov | Dec |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 🌱Planten | ||||||||||||
| ✂️Snoeien | ||||||||||||
| 💧Bemesten | ||||||||||||
| 🍎Oogsten |
Verzorgingstips
Planten
Basilicum zaai je vanaf half mei tot begin juni, wanneer alle nachtvorstgevaar geweken is. Deze warmteminnende plant is zeer gevoelig voor kou en gedijt alleen bij temperaturen boven de 10 °C. Kies een beschutte plek in volle zon, bij voorkeur tegen een warme muur of in een kas. Basilicum groeit uitstekend in potten, bakken en borders, zolang de standplaats maar zonnig en warm is. Bereid de grond voor door deze goed los te maken en te verrijken met compost. Basilicum stelt geen hoge eisen aan de grondsoort en groeit prima in zowel leemgrond als zandgrond, mits deze goed doorlatend is. Stilstaand water is funest voor de wortels. Werk eventueel wat scherp zand door zware kleigrond om de drainage te verbeteren. Zaai basilicum direct op de gewenste plek of kweek jonge plantjes voor in potjes op een warme vensterbank. Bij directe zaai strooi je de zaadjes dun over de grond en dek je ze slechts 0,5 cm af met fijne aarde. De kieming vergt 7 tot 14 dagen bij temperaturen van minimaal 15 °C. Houd een plantafstand van 25 cm aan, zodat de plantjes voldoende ruimte krijgen om uit te groeien tot compacte struikjes van 20 tot 50 cm hoog en 15 tot 30 cm breed. Water direct na het zaaien of planten voorzichtig aan met een fijne sproeier, zodat de zaadjes niet wegspoelen. Houd de grond in de eerste weken licht vochtig maar niet drijfnat. Mulch rond de plantjes met een dun laagje compost of stro om vocht vast te houden en onkruid te onderdrukken. Bij teelt in potten is goede potgrond met drainage-gaten essentieel.
Snoeien
Basilicum snoei je eigenlijk niet in traditionele zin, maar je oogst en knip regelmatig om de plant compact en productief te houden. Deze oogst-snoei voer je uit van juni tot en met augustus, gedurende het hele groeiseizoen. Door regelmatig te oogsten stimuleer je de plant om nieuwe zijtakken te vormen in plaats van te gaan bloeien, wat de bladproductie ten goede komt. Gebruik een schone, scherpe schaar of knip de stengels met je vingers af. Begin met oogsten zodra de plant 15 cm hoog is en minstens zes blaadjes heeft. Knip altijd boven een bladoksel (waar twee blaadjes aan de stengel zitten), ongeveer 1 cm boven dit punt. Hierdoor ontstaan op die plek twee nieuwe zijtakken, waardoor de plant voller en bossiger wordt. Neem per keer niet meer dan een derde van de totale bladmassa weg, zodat de plant voldoende blad overhoudt voor fotosynthese. Let vooral op bloempluimen die zich vanaf juni kunnen vormen. Knip deze meteen weg zodra je ze ziet verschijnen, want zodra basilicum bloeit, stopt de bladgroei grotendeels en worden de bladeren bitter van smaak. Door consequent de bloemknoppen te verwijderen, houd je de plant wekenlang productief. Oogst bij voorkeur 's ochtends na de dauw, dan is het aroma het sterkst. Tegen het einde van het seizoen, in september, kun je nog een flinke laatste oogst doen voordat de eerste nachtvorst de plant doodt. Basilicum is eenjarig en overleeft de winter niet, dus je hoeft geen rekening te houden met terugsnoeien voor hergroei het volgende jaar.
Onderhoud
Basilicum vraagt om regelmatige aandacht gedurende het groeiseizoen. Water de plant gelijkmatig, vooral in warme periodes. Geef bij voorkeur 's ochtends water aan de voet van de plant, niet over de bladeren, om schimmelziekten te voorkomen. De grond mag nooit uitdrogen, maar ook niet doorweekt raken. In droge zomers water je om de twee dagen, bij koeler weer volstaat twee keer per week. Planten in potten drogen sneller uit en hebben dagelijks water nodig bij warm weer. Bemest basilicum matig maar regelmatig. Geef in juni en juli om de twee weken een verdunde organische vloeibare meststof of kruidenvoeding. Te veel stikstof levert weelderige maar slap groeiende planten met minder aroma op, dus doseer zuinig. Compost of gerijpte mest in het voorjaar door de grond werken volstaat vaak als basisbemesting. Overwinteren is niet mogelijk, want basilicum is niet winterhard (zone 10a–11b) en sterft bij de eerste nachtvorst. Je kunt wel in augustus stekjes nemen of zaadjes verzamelen voor het volgende seizoen. Stekjes bewortelen gemakkelijk in water en kunnen op een lichte, warme vensterbank binnen overwinteren, al blijft de groei beperkt. Veelvoorkomende problemen zijn bladluizen, die vooral bij droog weer opduiken. Spuit ze af met een harde waterstraal of gebruik zeepsop. Valse meeldauw en Fusarium-schimmel komen voor bij te vochtige omstandigheden en slechte drainage. Voorkom dit door goede luchtcirculatie, niet over de bladeren te gieten en niet te dicht te planten. Slakken vreten graag aan jonge plantjes; bescherm deze met een slakkenring of biervallen. Mulch licht met stro om vocht vast te houden en onkruid te onderdrukken, maar houd de mulch weg van de stengelbasis.
Meer over deze plant
Veelvoorkomende problemen bij basilicum
Combineert goed met
Gerelateerde gidsen
Vergeet nooit meer iets voor je basilicum
Ontvang een melding wanneer het tijd is om je basilicum te planten, snoeien, bemesten of oogsten — alleen wat voor jouw plant van toepassing is, op het juiste moment.