Pronkerwt
Lathyrus odoratus
Engels: Sweet pea
Pronkerwt (Lathyrus odoratus) is een eenjarige plant uit de familie Fabaceae die tot 250 cm hoog wordt. Deze plant doet het goed in volle zon tot halfschaduw en vraagt gemiddeld onderhoud. Bloeit in de lente en zomer met roze, paarse, witte, rode bloemen en trekt bijen en vlinders aan.
100–250 cm
20–30 cm
volle zon, halfschaduw
gemiddeld
leemgrond
gemiddeld onderhoud
lente, zomer
roze, paarse, witte, rode
Ecologische waarde
Verzorgingskalender
| Taak | Jan | Feb | Mrt | Apr | Mei | Jun | Jul | Aug | Sep | Okt | Nov | Dec |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 🌱Planten | ||||||||||||
| 💧Bemesten |
Verzorgingstips
Planten
De pronkerwt (Lathyrus odoratus) kun je op twee momenten in het jaar zaaien: in het voorjaar (maart-april) of in het najaar (oktober-november). Najaarszaai levert vaak stevigere planten met een vroegere bloei, maar is alleen geschikt voor beschutte plekken. Voorjaarszaai is het meest betrouwbaar en algemeen toegepast. Kies een standplaats in volle zon of lichte halfschaduw; te veel schaduw levert minder bloemen op. De pronkerwt gedijt het best op vruchtbare leemgrond die goed doorlatend is maar voldoende vocht vasthoudt. Bereid de grond voor door deze diep om te spitten tot circa 30 cm diepte, want pronkerwten ontwikkelen diepe wortels. Werk ruim compost of goed verteerde stalmest door de grond om de structuur en voedselrijkdom te verbeteren. De pH mag licht alkalisch tot neutraal zijn; zure grond kun je verbeteren met tuinkalk. Zaai de zaden direct op de gewenste plek, ongeveer 2–3 cm diep. Houd een plantafstand van 25 cm aan tussen de zaden of jonge plantjes. Je kunt ook voorzaaien in potten (februari-maart) en de jonge planten in april uitplanten, maar pronkerwten hebben een penwortel en worden liever niet verpot. Omdat pronkerwten klimmers zijn die 100 tot 250 cm hoog worden, is steun absoluut noodzakelijk. Plaats direct na het zaaien of planten een stevig klimrek, gaas, bamboestokken of een wigwam van takken. De planten hechten zich met ranken vast. Water de zaden na het zaaien goed aan en houd de grond licht vochtig tot de kiemen verschijnen (na 10–20 dagen). Mulch de voet van de planten met compost of stro om de bodem koel en vochtig te houden en onkruid te onderdrukken.
Snoeien
De pronkerwt hoeft niet gesnoeid te worden in de traditionele zin van het woord. Er staan dan ook geen snoeimaanden genoteerd voor deze eenjarige klimmer. Wat echter wél essentieel is voor een lange en rijke bloei, is het consequent verwijderen van uitgebloeide bloemen. Dit noemen we 'uitknijpen' of 'deadheading', en het is bij pronkerwten de belangrijkste onderhoudstaak gedurende het bloeiseizoen van lente tot zomer. Zodra een bloem is uitgebloeid en begint te verwelken, knip je de steel direct onder de bloem af met een scherp schaar of knip je hem eraf met je vingers. Als je dit nalaat, gaat de plant zaad vormen. Zaadzetting kost de plant veel energie en is een signaal dat de bloeiperiode ten einde loopt. Door uitgebloeide bloemen dagelijks of om de dag te verwijderen, stimuleer je de plant om steeds nieuwe bloemknoppen aan te maken. Hierdoor kan de bloei wel zes tot acht weken langer duren dan wanneer je de bloemen laat zitten. Controleer de planten regelmatig, vooral tijdens warme periodes wanneer bloemen sneller uitbloeien. Neem een mandje of emmer mee de tuin in om de afgeknipte bloemen in te verzamelen; deze kun je op de compost gooien. Tegelijkertijd kun je meteen een bos verse bloemen plukken voor in huis – pronkerwten zijn uitstekende snijbloemen en het plukken werkt eigenlijk als een vorm van uitknijpen, waardoor de bloei wordt gestimuleerd. Aan het einde van het seizoen, wanneer de bloei stopt en de planten afsterven (na de eerste vorst of in de herfst), trek je de hele plant inclusief wortels uit de grond. Omdat pronkerwten tot de vlinderbloemigen behoren, hebben ze stikstof in de grond achtergelaten via wortelknolletjes, wat gunstig is voor de bodem.
Onderhoud
Pronkerwten hebben een gemiddelde waterbehoefte en vragen om regelmatig water, vooral tijdens droge periodes en in de bloeitijd. Geef bij droogte één tot twee keer per week een flinke hoeveelheid water (liever grondig dan vaak een beetje), zodat het water diep in de bodem doordringt waar de penwortel zit. Water bij voorkeur 's ochtends aan de voet van de plant, niet over het blad, om schimmelziekten te voorkomen. Een laag mulch van compost of stro helpt vocht vast te houden en houdt de wortels koel, wat pronkerwten waarderen. Bemesten doe je in mei, wanneer de planten goed groeien en knoppen gaan zetten. Gebruik een kaliumrijke meststof (bijvoorbeeld tomatenmest) om de bloei te bevorderen. Te veel stikstof levert weelderig blad maar minder bloemen op, dus doseer voorzichtig. Eén gift per maand tijdens de groei- en bloeiperiode is voldoende. Pronkerwten zijn stikstofbinders en voorzien deels in hun eigen stikstofbehoefte. Overwinteren is niet aan de orde: pronkerwten zijn eenjarig en sterven na het bloeiseizoen af. Je kunt wel in oktober-november opnieuw zaaien voor vroege bloei het volgende voorjaar, mits de locatie beschut is. Veelvoorkomende plagen zijn bladluizen, die zich graag op jonge scheuten en knoppen vestigen. Spuit ze af met water of gebruik een zachte zeepoplossing. Slakken en slakjes vreten graag aan jonge plantjes; bescherm deze met biervallen of schalenkorrels. Echte meeldauw (wit poederachtig beslag op bladeren) komt voor bij vochtig, warm weer en slechte luchtcirculatie. Voorkom dit door niet te dicht te planten en niet over het blad te gieten. Aangetaste bladeren kun je verwijderen. Wortelrot kan optreden in te natte, slecht doorlatende grond – zorg daarom voor goede drainage.
Meer over deze plant
Combineert goed met
Gerelateerde gidsen
Vergeet nooit meer iets voor je pronkerwt
Ontvang een melding wanneer het tijd is om je pronkerwt te planten, snoeien, bemesten of oogsten — alleen wat voor jouw plant van toepassing is, op het juiste moment.